“Bu kâinat içindeki benliğim, varlığın sınırlarıyla belli olması lazım gelir. O şey ki benden hariçtir, ben o değilim. Fakat bence hissedilir olan bir şey nasıl benliğimin harici addolunabilir?”
Roman, 1910 yılında Halley Kuyruklu Yıldızı’nın Dünya’ya yaklaşacağı söylentileri üzerine İstanbul’da yaşanan korku ve karmaşa ortamında geçer. Dönemin halkı, bu olayın kıyametin habercisi olduğuna inanır. Bu batıl korku yüzünden insanlar endişelenir, dualar, tövbeler eder.
Okumuş, akılcı, bilime inanan, Batılı düşüncelere sahip bir genç olan İrfan Galip; batıl inançlara, duygulara ve geleneklere bağlı, saf bir genç kız olan Feriha’ya âşık olur.
Kuyruklu yıldızın “dünyayı yok edeceği” söylentileri sırasında İrfan, Feriha’yı etkilemek için, “Dünya yok olmadan önce evlenelim,” der.
Bu teklif hem bir romantik olay hem de insanların inançlarını sorgulatan bir mizah unsuru hâline gelir.
Hüseyin Rahmi Gürpınar bu eseriyle, dönemin insanlarının hurafelere inanma eğilimini ve kadın erkek ilişkilerini eleştirirken aynı zamanda okura güldürüyle düşünme fırsatı verir. Gertrude’un gözleri artık görmeye başladığındaysa, gerçekleri görmek hem onun hem de papazın dünyasını altüst eder.
Görmenin bazen körlükten daha acı verici olduğunu anlatan bu roman, insan ruhunun derinliklerine dokunan bir vicdan muhasebesi sunar. Pastoral Senfoni, inancın ardına gizlenmiş tutkuların ve gerçeğin karşısında yitirilen saflığın unutulmaz hikâyesidir.
