Bir muallimin bir çocuğa edebileceği en büyük iyilik o çocuğun istidat-ı zatisini keşfetmektir.
Halide Edib Adıvar, Talim ve Terbiye adlı eserini İstanbul Kız Öğretmen Okulu’nda (Darülmuallimat) öğretmenlik yaptığı sırada kaleme almış, kitap 1912 yılında Tanin Matbaası’nda basılmıştır.
Amerikalı pedagog H. Harrell Horne’un İlm-i Talimin Psikolojik Esasları kitabından yararlanarak Talim ve Terbiye adlı bu kitabı hazırlayan Halide Edib, öğrenciler için çok yönlü bir eğitim anlayışının geliştirilmesi gerektiğinden söz etmiş, bu konuda öğretmenlere düşen vazifeleri izah etmiştir. Milli kimliğin inşasında eğitimin rolünü, öğretmenin sorumluluğunu ve çocuğun birey olarak gelişimini merkeze alan kitap, Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında daha da anlam kazanacak zihinsel dönüşümün haberci metinlerinden biridir.
Halide Edib, eğitimi yalnızca bir bilgi aktarım süreci olarak değil, kişilik terbiyesi ve toplumsal bilinç oluşturma süreci olarak ele alırken Doğu ile Batı arasında kurmaya çalıştığı dengeyi kitap boyunca düşünsel bir olgunlukla tartışmaya açar. Öğretmenler için kaleme alınan, zaman içerisinde herkes için bir başvuru kaynağı olarak ön plana çıkan bu kitap, eğitimin yalnızca sınıflarda değil, hayatın içinde deneyimlerle birlikte şekillendiğini hatırlatan güçlü ve ufuk açıcı bir metin olarak görülebilir.
